اصطلاحات ساخت سایت به زبان ساده؛ راهنمای شروع وردپرس

اصطلاحات ساخت سایت در نگاه اول زیاد به نظر می‌رسند، اما برای شروع لازم نیست همه را حفظ کنیم. این راهنمای فارسی مثل یک دفترچهٔ کوچک کنار دست شماست: هر وقت در درس‌ها به واژه‌ای تازه رسیدید، همان بخش را بخوانید و به درس اصلی برگردید.

در مثال‌های این مقاله، سایت یک کارگاه سفال را می‌سازیم. فعلا هدفمان فهمیدن نقش هر بخش است؛ تنظیمات تخصصی و برنامه‌نویسی را وارد درس‌های شروع نمی‌کنیم.

مرورگر و نشانی صفحه چیست؟

مرورگر برنامه‌ای مثل Chrome یا Firefox است که صفحه‌های سایت را با آن می‌بینیم. برای باز کردن یک نشانی مشخص، آن را در نوار آدرس بالای مرورگر وارد می‌کنیم. مرورگر با موتور جست‌وجو یکی نیست؛ موتور جست‌وجو به پیدا کردن صفحه‌ها کمک می‌کند و مرورگر آن‌ها را نمایش می‌دهد.

نشانی صفحه یا URL مسیر رسیدن به یک صفحه یا فایل است. مثلا نشانی صفحهٔ «دربارهٔ کارگاه» با نشانی صفحهٔ «تماس با ما» تفاوت دارد، هرچند هر دو در یک سایت هستند. لازم نیست برای شروع همهٔ بخش‌های فنی نشانی را بشناسید؛ مهم است نشانی را کامل و در جای درست وارد کنید.

دامنه و هاست چه فرقی دارند؟

دامنه نامی است که برای رسیدن به سایت استفاده می‌کنیم؛ مثلا asanwp.com. هاست فضایی همراه با امکانات اجرای سایت است. برای کارگاه سفال، دامنه شبیه نام روی تابلوی کارگاه و هاست شبیه فضای آمادهٔ فعالیت آن است. این فقط یک تشبیه برای فهم تفاوت نقش‌هاست.

خرید دامنه به‌تنهایی سایت آماده نمی‌سازد. همچنین خرید هاست به معنی آماده‌بودن متن‌ها و صفحه‌های شما نیست. توضیح بیشتر در دامنه چیست؟ و هاست چیست؟ آمده است.

وب‌سرور چیست؟

وب‌سرور درخواست مرورگر برای دیدن صفحه را دریافت می‌کند و پاسخ مناسب را می‌فرستد. وقتی بازدیدکننده صفحهٔ نمونه‌کارهای سفال را باز می‌کند، مرورگر او صفحه را درخواست می‌کند و نتیجه را نمایش می‌دهد. Apache نام یکی از نرم‌افزارهای وب‌سرور است که در آموزش XAMPP با آن روبه‌رو می‌شویم.

کلمهٔ «سرور» گاهی برای خود دستگاه و گاهی برای نرم‌افزار ارائه‌دهندهٔ یک خدمت به کار می‌رود. برای تمرین وردپرس، همین رایانهٔ شما می‌تواند نرم‌افزار لازم را اجرا کند؛ لازم نیست دستگاه بزرگی با عنوان سرور بخرید.

PHP یعنی چه و آیا باید آن را یاد بگیرم؟

PHP یکی از زبان‌های برنامه‌نویسی است که وردپرس با آن ساخته شده است. بخشی از کارهای وردپرس در محیط اجرای PHP انجام می‌شود و نتیجه برای نمایش به مرورگر می‌رسد. برای نوشتن مقاله، ساخت صفحه یا نصب یک قالب آماده، مجبور نیستید برنامه‌نویس PHP باشید.

در مسیر مقدماتی، ابزار نصب محیط لازم را آماده می‌کند و شما از پیشخوان وردپرس کار می‌کنید. یادگیری کدنویسی زمانی مطرح می‌شود که بخواهید امکانات اختصاصی بسازید؛ آن موضوع مسیر تخصصی خودش را دارد.

پایگاه داده چیست؟

پایگاه داده محل نگهداری منظم اطلاعاتی مانند نوشته‌ها، تنظیمات و حساب کاربران است. آن را شبیه دفترهای مرتب کارگاه در نظر بگیرید: اطلاعات وجود دارند و برنامه می‌تواند مورد لازم را پیدا کند. MySQL و MariaDB نام ابزارهایی هستند که برای این کار استفاده می‌شوند.

همهٔ اجزای سایت داخل پایگاه داده نیستند؛ فایل عکس‌ها و قالب‌ها هم در فضای فایل‌ها نگهداری می‌شوند. به همین دلیل برای پشتیبان‌گیری کامل، هم اطلاعات و هم فایل‌ها اهمیت دارند. فعلا کافی است این تفاوت را بدانید؛ روش انجام آن را در آموزش پشتیبان‌گیری وردپرس دنبال می‌کنیم.

localhost و آدرس IP چیست؟

localhost نامی برای اشاره به همین دستگاه است. نشانی عددی 127.0.0.1 هم برای بازگشت ارتباط به همین دستگاه استفاده می‌شود. IP نوعی نشانی عددی در ارتباطات شبکه است؛ اما برای دنبال کردن درس نصب، نیازی به محاسبه یا حفظ انواع آن ندارید.

اگر localhost را روی لپ‌تاپ باز کنید، به همان لپ‌تاپ اشاره می‌کند؛ روی گوشی، به خود گوشی. برای توضیح تصویری و کاربرد این مفهوم در تمرین وردپرس، به درس لوکال هاست چیست؟ برگردید.

پورت در نشانی صفحه یعنی چه؟

در نشانی نمونهٔ http://localhost:8080/، عدد 8080 شمارهٔ پورت است. برای ساده‌شدن موضوع، یک ساختمان با چند محل دریافت درخواست را تصور کنید؛ شمارهٔ پورت کمک می‌کند درخواست به خدمت درست روی همان دستگاه برسد.

فقط وقتی این شماره را در نشانی می‌نویسیم که نرم‌افزار برای استفاده از همان پورت تنظیم شده باشد. اضافه‌کردن تصادفی 8080، راه‌حل عمومی خطاها نیست. در نصب معمولی، نشانی مورد نیاز را در همان آموزش می‌بینید؛ لازم نیست پیشاپیش پورت‌ها را تغییر دهید.

استاندارد و RFC چیست؟

گاهی در منابع فنی، واژهٔ RFC را می‌بینید. این نام مجموعه‌ای از سندهای فنی اینترنت است؛ همهٔ RFCها استاندارد نیستند. این سندها به متخصصان کمک می‌کنند دربارهٔ رفتار ابزارها و ارتباطات توضیح مشترک داشته باشند. مثلا RFC 6761 دربارهٔ نام‌های دامنهٔ با کاربرد ویژه، از جمله localhost، توضیح می‌دهد.

برای ساخت اولین سایت وردپرسی قرار نیست این سندها را مطالعه کنید. هرجا یک تعریف برای درس لازم باشد، آن را به فارسی و با مثال توضیح می‌دهیم؛ منبع تخصصی صرفا برای بررسی بیشتر باقی می‌ماند.

حالا به درس اصلی برگردیم

اگر از درس پیش‌نیازهای ساخت سایت یا درس لوکال هاست به اینجا آمده‌اید، همان درس را ادامه دهید. لازم نیست این واژه‌ها را امتحان بدهید یا حفظ کنید؛ با انجام تمرین‌ها، کاربردشان روشن‌تر می‌شود. فهرست مسیر یادگیری هم همیشه در دسترس است.

منابع تخصصی اختیاری و انگلیسی: تعریف پورت در MDN، توضیح localhost در RFC 6761 و راهنمای XAMPP. نیازی به باز کردن این منابع برای ادامهٔ درس‌های فارسی ندارید.