دامنه (به انگلیسی: Domain) همان آدرس یا نام هر وب سایت است که برای مشاهده آن سایت این آدرس را در نوار آدرس مرورگر تایپ می‌کنیم. به عنوان مثال دامنه سایت آسان وردپرس asanwp.com است که برای مشاهده وب سایت باید این آدرس را در نوار آدرس مرورگر خود تایپ کرده و کلید اینتر را بفشارید تا سایت آسان وردپرس برای شما نمایش داده شود. اینکه چرا برای وب سایت‌ها از دامنه استفاده می‌کنیم و انواع دامنه کدامند؟ را در ادامه این مقاله مورد بررسی قرار می‌دهیم.
در این مقاله می‌خوانید:
چرا از نام دامنه (Domain) برای سایت استفاده می‌کنیم؟
همانطور که در دنیای واقعی هر کسب و کار دارای آدرسی مشخص است و برای دستیابی به آن کسب و کار باید به این نشانی مراجعه کنیم در دنیای اینترنت نیز روال به همین شکل است و برای مراجعه به یک وب سایت باید نام یا آدرس آن سایت را بدانیم. مثلا برای اینکه وارد سایت آسان ورپرس شویم یا باید آدرس asanwp.com را در نوار آدرس مرورگر خود تایپ کنیم و یا باید نام آن را در موتورهای جستجو همچون گوگل سرچ کنیم.
البته موضوع فقط این نیست. در واقع هر سایت دارای یک آدرس عددی که به آن آدرس IP گفته می‌شود و منحصر به فرد بوده و مختص همان سایت است نیز می‌باشد و اگر این آدرس IP را در مرورگر سیستم خود وارد کنید آن سایت برای شما نمایش داده خواهد شد. به طور مثال اگر آدرس IP یک سایت 10.88.9.200 باشد با وارد کردن این عدد در نوار آدرس مرورگر، وارد سایت مربوطه خواهید شد.
حالا اینجا سوال پیش می‌آید، اگر با آدرس IP می‌توان وارد سایت شد پس دیگر نقش دامنه چیست؟ فکرش را بکنید چندین سایت با آدرسهای IP مختلف وجود داشته باشد آیا به خاطر سپردن این همه عدد و یا وارد کردن آن‌ها در نوار آدرس مرورگر کار راحتی است؟ فلسفه پیدایش دامنه‌ها نیز از همین جا آغاز شد که با زیاد شدن تعداد آدرسهای IP دیگر به خاطر سپردن آن‌ها کار راحتی نبود و به جای اینکه از این اعداد در مروگر استفاده شود از نام دامنه‌ها برای باز کردن سایت‌ها استفاده شد. البته نه بدین معنا که آدرس IPها کنار گذاشته شدند. فقط این اعداد با استفاده از یک سیستم نام دامنه که به آن DNS گفته می‌شود به دامنه‌ها متصل شدند. حالا با وجود دامنه دیگر نیازی به وارد کردن این آدرسهای عددی طولانی نیست و تنها با دانستن نام دامنه می‌توانید وارد یک وب سایت شوید.
بخش‌های تشکیل دهنده دامنه
به طور کلی هر دامنه از دو بخش نام دامنه به همراه پسوند که با یک نقطه (dot) از یکدیگر جدا می‌شوند تشکیل شده است. یعنی اگر بخواهیم دامنه یک سایت را بگوییم باید نام دامنه + دات + پسوند دامنه را با هم بیان کنیم. به عنوان مثال اگر بخواهیم نام دامنه آسان وردپرس را بیان کنیم باید بگوییم آسان وردپرس دات کام. اما اگر بخواهیم آدرس URL دامنه یک سایت را به طور کامل بگوییم می‌توانیم به ساختار آن در تصویر زیر اشاره کنیم.
ساختار URL دامنه سایت
هر دامنه یا آدرس سایت به صورت کامل از 4 قسمت اصلی که در تصویر بالا نیز ملاحضه می‌کنید تشکیل شده است.
پروتکل امنیتی
اولین جز هر آدرس اینترنتی پروتکل امنیتی آن وب سایت است که شامل دو نوع پروتکل http و https می‌باشد. در پروتکل https تمام داده‌هایی که بین مرورگر کاربر و سرور یا همان سایت رد و بدل می گردد به صورت رمزگذاری شده بوده و از امنیت بالاتری برخوردار می‌باشد.
پروتکل وب
پروتکل وب یا همان www که مخفف عبارت World Wide Web (پهنای وب جهانی) نیز می‌باشد بدین معنا است که وب سایت روی شبکه جهانی اینترنت فعالیت دارد و روی لوکال هاست نمی‌تواند باشد.
نام دامنه
نام دامنه که در بالا نیز درباره آن صحبت کردیم هم آدرس وب سایت است که تنها توسط یک نفر امکان ثبت یا خرید آن وجود دارد و فرد دیگری قادر به تهیه آن نمی‌باشد. یعنی اگر یک دامنه قبلا توسط شخص یا شرکتی خریداری شده باشد فرد دیگری امکان خرید آن را ندارد مگر اینکه بخواهد از پسوند دیگری که در پایین‌تر به آن اشاره خواهیم کرد استفاده کند.
پسوند دامنه
پسوند دامنه هم که در پایان نام دامنه و به همراه یک نقطه یا دات (dot) می‌آید بیانگر نوع دامنه است. اینکه آیا دامنه بین المللی است یا ملی، دولتی است یا دانشگاهی و … را می‌توانیم از پسوند دامنه تشخیص دهیم.
انواع پسوندهای دامنه سایت کدامند؟
به احتمال خیلی زیاد اکثر افرادی که با اینترنت سر و کار دارند و در فضای وب فعالیت دارند با دامنه .com آشنایی کامل دارند. آیا تمام سایت‌ها از این پسوند برای دامنه‌های خود استفاده می‌کنند یا پسوندهای دیگری هم برای دامنه سایت‌ها وجود دارد؟
شاید تاکنون وب سایتهای زیادی را دیده باشید که به غیر از پسوند .com با پسوندهای دیگری ثبت شده باشند. بعضی از سایت‌ها دارای دامنه .ir هستند. بعضی از سایت‌ها دامنه .net بعضی دیگر دارای پسوند .gov و بسیاری دیگر از پسندها. البته تعداد پسوند دامنه‌ها بسیار زیاد است که ما در ادامه به بعضی از آن‌ها اشاره خواهیم کرد. به طور کلی پسوندهای دامنه دارای دو دسته بندی می‌باشند.
دامنه با پسوندهای بین المللی
پسوندهای بین المللی دامنه، پسوندهایی هستند که هر کس در هر جایی از دنیا که زندگی می‌کند می‌تواند آن‌ها را ثبت کرده و برای آدرس سایت خود از آن‌ها استفاده کند. البته شاید در ثبت بعضی پسوندها محدودیت‌ها و یا قوانینی وجود داشته باشد اما به صورت کلی در تمام دنیا می‌توان از آن‌ها استفاده نمود. در جدول زیر لیست برخی از این پسوندها به همراه کاربرد آن‌ها ذکر شده است.
| پسوند دامنه | عبارت کامل | کاربرد پسوند دامنه در کسب و کار |
|---|---|---|
| .com | Commercial | سایت‌ها و کسب و کارهای تجاری غیر دولتی |
| .org | Organizations | مؤسسات و سازمان‌ها که غالباً فعالیت غیر تجاری (یا حتی تجاری) دارند |
| .net | Network | سایتهای مرتبط با شبکه‌های کامپیوتری |
| .info | Information | سایت های اطلاع رسانی |
| .gov | Government | سازمان‌ها و نهادهای دولتی |
| .edu | Education | موسسات و نهادهای آموزشی |
| .biz | Business | سایتهای شغلی – تجارتی به ویژه خدمات مربوط به تجارت الکترونیکی |
دامنه با پسوندهای ملی
همانطور که از نام این دامنه مشخص است به دامنه‌هایی گفته می‌شود که تنها مختص یک کشور هستند و تنها شهروندان همان کشور قادر به خرید و ثبت این نوع دامنه می‌باشند. مانند همین دامنه دات آی آر (.ir) که مختص کشور عزیزمان ایران است و تنها شهروندان ایران می‌توانند این نوع دامنه را ثبت کنند. در جدول زیر لیست چند دامنه با پسوندهای ملی کشورهای مختلف ذکر شده است.
| کشور | پسوند دامنه ملی |
|---|---|
| ایران | .ir |
| ایالات متحده آمریکا | .us |
| فرانسه | .fr |
| انگلستان | .gb |
| کانادا | .ca |
| آلمان | .de |
| چین | .cn |
| روسیه | .ru |
سطوح مختلف دامنه (TLD)
اینک که با دامنه و پسوندهای آن آشنا شدید بیایید با سطوح مختلف دامنه که به آن TLD یا دامنه‌های سطح بالا (Top Level Domain) گفته می‌شود نیز آشنا شوید. دامنه‌ها دارای سطوح مختلفی هستند مثلا اینکه هر فردی می‌تواند دامنه .com را خریداری یا ثبت کند ولی دامنه‌هایی با پسوند .edu را هر فردی قادر به ثبت آن نیست و این دامنه مختص سازمان‌ها و نهادهای آموزشی مانند دانشگاه‌ها می‌باشد. به طور کلی دامنه‌ها در سه سطح مختلف طبقه‌بندی می‌شوند که در زیر به توضیح سطوح مختلف دامنه‌های سطح بالا می‌پردازیم.
دامنه‌های سطح بالای عمومی (gTLD)
دامنه‌های سطح بالای عمومی، دامنه‌هایی با پسوندهای مختلف هستند که هر فردی می‌تواند آن‌ها را ثبت یا خریداری کند. مانند دامنه‌هایی با پسوندهای .com .org .ir .net این نوع دامنه‌ها را هم اشخاص حقیقی می‌توانند آن را ثبت کنند و هم اشخاص حقوقی.
دامنه‌های سطح بالای حمایت شده (sTLD)
دامنه‌های سطح بالای حمایت شده، دامنه‌هایی هستند که هر شخص قادر به ثبت و خرید آن‌ها نیست و اشخاص یا سازمان‌ها باید دارای شرایط خاصی برای ثبت این نوع دامنه‌ها باشند. مانند همان دامنه .edu که مختص سازمان‌های آموزشی مثل دانشگاه‌هاست. یا دامنه با پسوند .gov که برای نهادهای دولتی رزرو شده است.
دامنه‌های سطح بالای ملی یا کشوری (ccTLD)
در اینجا نیز از نام دامنه مشخص است که این دامنه مختص کشورهای مختلف جهان است (جدول دامنه با پسوندهای ملی) که در توضیح بالا نیز گفته شد فقط شهروندان همان کشورها قادر به ثبت و خرید این نوع دامنه‌ها می‌باشند. البته در زیر مجموعه همین دامنه نیز پسوندهایی وجود دارد که افراد و اشخاص قادر به ثبت و خرید آن‌ها نیستند و سازمان‌ها یا نهادهای خاص تنها قادر به ثبت این نوع دامنه می‌باشند. مانند دامنه .gov.ir که تنها نهادهای دولتی کشور ایران می‌توانند این دامنه را ثبت کنند. یا دامنه .ac.ir که تنها موسسات آموزش عالی مثل دانشگاه‌های کشور ایران امکان ثبت این نوع دامنه را دارند.
جمع‌بندی
در این مقاله با دامنه یا Domain سایت آشنا شدید. دانستیم که دامنه همان نام یا آدرس هر سایتی است که برای باز شدن صفحه آن سایت باید از این نام در نوار آدرس مرورگر استفاده کنیم. به این موضوع پی بردیم که چرا اصلا برای آدرس یک سایت از نام دامنه استفاده می‌کنیم. با بخش‌های مختلف یک دامنه و همچنین سطوح مختلف آن آشنا شدیم. دانستیم که بعضی از دامنه‌ها محدودیتی در ثبت یا خرید آن‌ها وجود ندارد و هر فردی می‌تواند دامنه دلخواه خود را ثبت کند اما بعضی از دامنه‌ها برای سازمان‌ها و نهادهای خاص مثل نهادها و دستگاه‌های دولتی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های حقوقی و … رزرو شده‌اند.
0 دیدگاه برای این مقاله